Hanes

Mae’r Plasty ar Richmond Road wedi chwarae rôl bwysig ym mywyd dinesig prif ddinas Cymru o ddechrau'r 20fed Ganrif.  Yn wreiddiol, ‘Grove House' oedd enw'r tŷ, ac fe'i adeiladwyd yng nghanol yr 1890au fel cartref teuluol i James Howell, sylfaenydd y siop adrannol enwog yng nghanol y Ddinas sy'n parhau i ddwyn ei enw. Cartref i James a Fanny Howell oedd Grove House, a'u chwe mab a phum merch. Roedd eu mintai o weision yn byw ar y llawr uchaf. Mae'r adeilad yn debyg iawn i'w gymdogion ar Richmond Road a'r Cilgant, gyda'r prif waliau yn gymysgedd o garreg las Pennant a charreg Fforest y Ddena ag addurniadau carreg Caerfaddon. Roedd James Howell yn ŵr busnes craff ac fe ddyluniodd dŷ y gellid ei rannu, o bosib i wneud cartref yr un i ddau o'i blant ar ôl ei farwolaeth neu er mwyn ei wneud yn haws i'w werthu.

Ym mis Rhagfyr 1912 prynodd Corfforaeth Caerdydd y tŷ ac fe gafodd Y Plasty newydd ei agor yn swyddogol ar 13 Hydref 1913 gan yr Arglwydd Faer Alderman Morgan Thomas, YH. Mae dau ddrws ffrynt enfawr i'r adeilad gydag ystafelloedd digwyddiadau yn arwain o'r prif gyntedd gyda'i grisiau ysblennydd dan olau'r ffenestr sy'n wynebu'r gogledd, sydd, fel drysau'r neuadd wedi ei addurno gyda gwydr wedi'i naddu â llaw. Mae llawer o'r nodweddion gwreiddiol yn parhau y tu mewn, yn nodedig defnydd helaeth o waith pren cerfiedig a brithwaith ar y grisiau gwych, y llefydd tân a'r pâr o ddrychau enfawr sy'n gwynebu ei gilydd yn y neuadd. Mae ystafelloedd preifat ar y llawr cyntaf a phedair ystafell en-suite i westeion, a fu'n llofftydd i ymwelwyr enwog o bob cwr o'r byd.

Mae Amgueddfeydd ac Orielau Cenedlaethol Cymru yn garedig iawn wedi cyfrannu llawer o'r peintiadau sy'n cael eu harddangos yn y Plasty.

Yn 1998 atgyweiriwyd yr adeilad yn helaeth, cyn cyfarfod y Cyngor Ewropeaidd, er mwyn adnewyddu'r tŷ i'r ysblander a fu.

© 2014 Hawlfraint Y Plasty, Heol Richmond, Caerdydd CF24 3UN

Cysylltu